Czy dyrygent jest jak szef w firmie? Lekcje przywództwa z orkiestry

Dyrygent, który nie wydaje dźwięku

Benjamin Zander, dyrygent Boston Philharmonic, ujął to w jednym zdaniu: „The conductor of an orchestra doesn't make a sound”, czyli „dyrygent orkiestry nie wydaje żadnego dźwięku”. Jego siła polega na tym, że pozwala zabrzmieć innym. Zander rozwinął tę myśl w książce The Art of Possibility, napisanej z Rosamund Stone Zander (Harvard Business School Press, 2000).

Sześć stylów przywództwa według Itaya Talgama

Izraelski dyrygent Itay Talgam w wystąpieniu TED „Lead like the great conductors” (2009) porównał styl pracy wielkich dyrygentów XX wieku. Na jednym końcu jest dyrygent, który kontroluje każdy dźwięk i nie zostawia muzykom przestrzeni. Na drugim są ci, którzy wyznaczają kierunek i zostawiają zespołowi miejsce na własną interpretację. Talgam przekonuje, że najlepsze rezultaty dają liderzy, którzy potrafią słuchać i oddać część kontroli. Rozwinął to w książce The Ignorant Maestro (2015).

Co mówią badania

• Wpływ dyrygenta słychać. Włoscy badacze zmierzyli ruchy dyrygenta i muzyków. Wykonania, w których dyrygent silniej wpływał na muzyków, eksperci oceniali wyżej (D'Ausilio i in., 2012).
• Lider prowadzi, ale liczy się zgranie wszystkich. W kwartetach smyczkowych wyznaczony lider wyraźniej wpływał na ruchy pozostałych. Muzycy oceniali jednak wyżej te wykonania, w których cała czwórka była ze sobą mocniej zsynchronizowana (Chang i in., 2017).
• Lider to relacja, nie bohater. Badaczki z Finlandii i Norwegii opisują przywództwo dyrygenta jako stały dialog z orkiestrą, oparty na słuchaniu, ocenie i wyczuciu, a nie jako pracę samotnego geniusza (Koivunen i Wennes, 2011).

Gdzie analogia się kończy

Porównanie ma granice. Dyrygent dostaje gotową partyturę, a szef firmy często musi ją dopiero napisać. Orkiestra ćwiczy ten sam utwór tygodniami, a firma rzadko ma na to czas. Dlatego warto brać z tej metafory to, co się sprawdza (słuchanie, tempo, oddanie przestrzeni), a nie traktować dyrygenta jako idealnego wzoru szefa.

Czego lider może nauczyć się od dyrygenta

• Tempo jest wspólne. Gdy działy pracują w różnym rytmie, projekt się rozjeżdża, tak jak refren.
• Najpierw słuchaj. Dyrygent reaguje na to, co słyszy, a nie tylko na to, co zaplanował.
• Pokaż, kto wchodzi. Jasny sygnał oszczędza zespołowi zgadywania.
• Nie graj za wszystkich. Lider, który robi wszystko sam, nie słyszy zespołu.

Te same analogie omawia na żywo NEO 75 podczas integracji firmowej z warstwą szkoleniową. Zespół przez czterdzieści pięć minut sam staje się chórem i na własnych głosach sprawdza, jak działa tempo, wspólny język i rola lidera.

Źródła

• Itay Talgam, Lead like the great conductors, TEDGlobal 2009
• Itay Talgam, The Ignorant Maestro, Portfolio 2015
• Benjamin Zander, The transformative power of classical music, TED 2008
• NPR, transkrypcja wypowiedzi Benjamina Zandera
• Roger Nierenberg, Maestro: A Surprising Story About Leading by Listening, Portfolio 2009
• D'Ausilio i in. (2012), Leadership in orchestra emerges from the causal relationships of movement kinematics, PLoS ONE
• Chang i in. (2017), Body sway reflects leadership in joint music performance, PNAS
• Koivunen i Wennes (2011), Show us the sound! Aesthetic leadership of symphony orchestra conductors, Leadership

Przeczytaj też

• Integracja zespołu w pracy: dlaczego warto zrobić razem coś nowego
• Czy wspólne śpiewanie integruje ludzi? Co mówią badania naukowe
• Jak rozkręcić imprezę: techniki psychologiczne, które pomagają ludziom się bawić